Odporność
Odporność – cecha organizmu wyższego, zestaw wszystkich mechanizmów biorących udział w wytworzeniu odpowiedzi odpornościowej. W znaczeniu bardziej ogólnym oznacza zdolność do czynnej i biernej ochrony organizmu przed patogenami.
Badaniem odporności zajmuje się immunologia.
Zależnie od przyjętych kryteriów można wyróżnić różne typy odporności:
* odporność nieswoista:
o bierna
o czynna
* odporność swoista:
o bierna
+ naturalna
+ sztuczna
o czynna
+ naturalna
+ sztuczna
o komórkowa
o humoralna
Bierna, nieswoista część odporności, zwana czasem opornością zależy głównie od budowy i funkcji barier jak: skóra i błony śluzowe. Dlatego należy pamiętać, że oporność jest aktem biernym, w który nie jest zaangażowany układ immunologiczny. Termin oporność i Odporność są często ze sobą mylone.
Za aktywną (czynną) część odporności odpowiada głównie układ immunologiczny zapewniając zdolność organizmu do rozpoznawania elementów należących do własnego, jak i obcego organizmu, oraz eliminowanie tych ostatnich.
Do wyznaczników oporności nieswoistej, biernej należą:
* występowanie niskiego pH na powierzchni skóry (pH 3-5), w pochwie (kwas mlekowy) oraz żołądku (kwas solny)
* występowanie bakteriobójczych składników wydzielin, na przykład lizozym w łzach lub interferon we krwi
Do wyznaczników oporności nieswoistej, czynnej należą:
* gwałtowne reakcje oczyszczające drogi oddechowe i pokarmowe, m.in. kaszel, kichanie, wymioty, biegunka
* podwyższona temperatura ciała i przyspieszony metabolizm
* fagocytoza
Odpowiedzialne za odporność swoistą, czynną są wytworzone przez organizm:
* limfocyty B, które w wyniku kontaktu z antygenem ulegają aktywacji i przekształceniu w plazmocyty
* przeciwciała czyli inaczej immunoglobuliny, które mają zdolność do swoistego wiązania się z antygenem
* limfocyty T, które dojrzewają w grasicy, gdzie nabywają zdolności do odporności immunologicznej
Natomiast Odporność swoista, bierna polega na posiadaniu limfocytów B i T oraz przeciwciał, pochodzących spoza organizmu - w odporności swoistej, biernej, naturalnej źródłem tych czynników obronnych jest krew matki, przekazującej je dziecku przez łożysko, natomiast w odporności swoistej, biernej, sztucznej ich źródłem jest podana surowica.